Vanaf 29 mei 2026 geldt de energielabelplicht ook voor beschermde monumenten.

Vanaf 29 mei 2026 geldt de labelplicht voor de meeste beschermde monumenten — zowel rijksmonumenten als gemeentelijke monumenten — bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten.

Voor enkele specifieke gebouwtypen blijven uitzonderingen gelden, zoals gebouwen voor erediensten en (delen van) monumenten waar opname technisch onmogelijk is. Beschermde stads- en dorpsgezichten vallen op zichzelf niet onder de labelplicht — alleen panden binnen die gezichten die zelf de status van rijks- of gemeentelijk monument hebben.

Onder de Europese Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) worden lidstaten verplicht om de energieprestatie van het gebouwenbestand transparant te maken. Tot nu toe gold een uitzondering voor monumenten omdat opname tot ongewenste ingrepen kon leiden.

Met aangepaste rekenregels en verbeterde opname-protocollen oordeelt de Nederlandse regering dat een onderbouwd label ook voor monumenten goed haalbaar is — zonder dat dit ten koste gaat van de monumentale waarde. De labelplicht ondersteunt bovendien de transparantie die kopers, huurders en financiers vragen.

Vanaf 29 mei 2026 bij verkoop, verhuur of verlenging van een huurovereenkomst. Voor lopende huurcontracten zonder verlenging hoeft u op die datum nog geen label te hebben — pas zodra u zelf een transactie of contractwijziging in gang zet.

Wij raden eigenaren aan om vóór 29 mei 2026 het label te laten opmaken om drukte rond de inwerkingtreding te voorkomen.

Bij doorlopende verhuur (een lopend contract zonder mutatie) bent u op 29 mei 2026 niet automatisch verplicht een label te hebben. Op het moment dat u het contract verlengt, wijzigt of een nieuwe huurder zoekt, geldt de labelplicht wel.

Voor commerciële verhuur is een actueel label bovendien praktisch onmisbaar voor de WWS-puntentelling — daar komen wij verderop op terug.

Als huurder bent u zelf niet verantwoordelijk voor het label — dat is altijd de eigenaar (verhuurder). Wel kunt u verwachten dat uw verhuurder een afspraak inplant voor een opname in het pand.

Een opname duurt gemiddeld 1,5 tot 3 uur en levert geen overlast op (geen breekwerk). Bij verlenging van uw huurovereenkomst dient het label door de verhuurder beschikbaar te zijn.

In het Woningwaarderingsstelsel (WWS) telt het energielabel mee voor de maximale huurprijs. Voor monumenten is een specifieke uitwerking aangekondigd: het label telt mee, maar er kan een correctiefactor worden toegepast voor de bouwfysische beperkingen die monumentale eigenschappen met zich meebrengen.

De definitieve regels worden de komende maanden uitgewerkt. Wij houden onze klanten actief op de hoogte en verwerken de laatste stand van zaken in onze adviezen.

Bij elke gediplomeerde EP-W- of EP-U-adviseur die werkt onder een BRL 9500-certificaat. Voor monumenten is ervaring en kennis van bouwhistorie cruciaal, omdat de opname rekening houdt met dikke binnenmuren, enkel glas en traditionele kapconstructies.

Wij zijn gespecialiseerd in het labelen van monumenten en werken landelijk vanuit onze vestigingen in Amsterdam en Breda. Vraag uw tarief op.

Ja — sterker nog: wij raden het sterk aan. U kunt nu al een vrijwillig energielabel laten opmaken volgens dezelfde NTA 8800-methodiek die op 29 mei 2026 wordt verplicht. Het label is 10 jaar geldig vanaf de datum van registratie in EP-Online.

Door tijdig te starten voorkomt u de drukte rond de inwerkingtreding en heeft u direct de onderbouwing voor subsidies, financiering of een eventuele transactie.

Nee, het is hetzelfde label (A++++ tot G) als voor andere gebouwen, berekend via dezelfde NTA 8800-methodiek. Wel kennen monumenten in de praktijk vaker een lager labelresultaat, omdat verduurzaming binnen de monumentale grenzen aan beperkingen onderhevig is.

De uitkomst geeft een eerlijk beeld; wij denken bij het advies expliciet mee over wat binnen uw monumentale context wél haalbaar is — zonder de architectonische waarde aan te tasten.

De uitfasering van EFG-labels in de gereguleerde huursector is aangekondigd voor 2030. Voor monumenten wordt nadrukkelijk een afwijkend regime onderzocht, omdat verduurzaming naar minimaal label D bij monumenten technisch niet altijd realistisch is zonder de architectonische waarde te raken.

Verwacht wordt dat er voor monumenten een uitzondering of langere overgangstermijn komt; de definitieve regelgeving wordt naar verwachting in 2027 vastgesteld. Wij volgen dit dossier nauwgezet.

Ja — wij zijn er één van. Onze adviseurs zijn allen gediplomeerd EP-W- of EP-U-adviseur met aanvullende scholing in monumentenzorg, restauratietechniek en bouwhistorie.

Dat verschil merkt u in de opname zelf: snel herkennen wat wel en niet meegerekend mag worden, en vooraf inschatten welke vergunningstrajecten bij verduurzaming nodig zijn. Werkgebied: heel Nederland, vanuit Amsterdam en Breda.

Sinds 1 januari 2023 geldt voor kantoorgebouwen vanaf 100 m² de minimumeis van label C. Tot nu toe waren beschermde monumenten uitgezonderd van deze verplichting.

Met de aanpassing per 29 mei 2026 wordt deze uitzondering deels opgeheven: kantoren in monumenten moeten een label hebben, maar of de C-eis automatisch geldt of dat er een uitzondering komt, is op dit moment nog niet vastgesteld. Wij adviseren onze kantoor-klanten om in elk geval een onderbouwd label aan te vragen en parallel een Maatwerkadvies Verduurzaming te laten opstellen.

Ja, voor gebouwen primair gebruikt voor erediensten of religieuze activiteiten blijft de uitzondering naar verwachting in stand.

Bij multifunctioneel gebruik (bijvoorbeeld een kerk die ook als zaal wordt verhuurd) kan de labelplicht voor het verhuurde deel wél van toepassing zijn. Twijfelt u? Wij toetsen graag of uw situatie onder de uitzondering valt.

In het Rijksmonumentenregister van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (cultureelerfgoed.nl) of via monumenten.nl kunt u opzoeken of uw pand een rijksmonument is.

Voor gemeentelijke monumenten kunt u terecht bij uw gemeente — die houdt een eigen monumentenlijst bij. Op de leveringsakte staat dit doorgaans ook vermeld. Bij twijfel zoeken wij dat tijdens de offertefase voor u uit.

Heeft uw monument na 29 mei 2026 bij verkoop, verhuur of verlenging van huurovereenkomsten geen energielabel, terwijl dit wel verplicht is? Dan riskeert u een boete of een last onder dwangsom.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) en gemeenten zijn handhavingsinstanties. Daarnaast kunnen kopers, huurders en notarissen weigeren mee te werken aan een transactie zonder geldig label. Voorkom dit door tijdig — bij voorkeur ruim vóór 29 mei 2026 — een label te laten opstellen.

Met monument-specifieke vragen kunt u bij ons terecht via de contactpagina, telefonisch (Amsterdam: +31 20 532 6757, Breda: +31 76 808 1170) of per e-mail naar info@labeljemonument.nl.

Voor algemene vragen over de regelgeving zelf verwijzen wij naar de Rijksoverheid (rijksoverheid.nl), de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (cultureelerfgoed.nl) en RVO (rvo.nl).